COVID-19Chuyên đềTHẢM HỌA VÀ ỨNG PHÓ KHẨN CẤPThảm họaMÔI TRƯỜNG VÀ ĐẤT ĐAIÔ lây lan và hóa học thảiRừng và lâm nghiệpTài nguyên nướcĐất đaiCON NGƯỜI VÀ CHÍNH PHỦDân tộc thiểu số cùng người bạn dạng địaNỀN gớm TẾ VÀ CÁC NGÀNHDữ liệuCSDLChương trìnhChủ quyền Dữ liệu phiên bản địaDữ liệu vì tác dụng công cộng

Giới thiệu chung

Việt phái mạnh là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc cùng sinh sống. Người kinh chiếm 85,4% dân số Việt Nam, với 78,32 triệu người. 53 dân tộc thiểu số (DTTS) còn lại chỉ chiếm 14,6% dân số cả nước (Xem bảng 1).1

Mặc mặc dù Việt nam giới ủng hộ Tuyên bố về quyền của người bản địa (UNDRIP), thiết yếu phủ không đồng nhất khái niệm người dân tộc thiểu số với người bản địa. Nuốm vào đó, bao gồm phủ dùng thuật ngữ “dân tộc thiểu số” để chỉ tầm thường cho những người không thuộc dân tộc Kinh, thể hiện chủ trương “thống nhất trong đa dạng” của chủ yếu phủ.2

Giữa những DTTS cũng có rất nhiều không giống biệt. Trong số đó, người Hoa (dân tộc Hán) tất cả nhiều đặc điểm văn hóa tương đồng với văn hóa Việt Nam, cùng họ cũng đóng vai trò quan trọng vào nền khiếp tế Việt Nam.3 vày vậy, người Hoa thường không được ghi nhận là một “dân tộc thiểu số” ở Việt Nam.4Các dân tộc khác, ví dụ như dân tộc H’Mông cùng dân tộc Nùng chủ yếu sống dựa vào trồng trọt và bảo trì đời sống văn hóa gắn liền với những khu vực rừng.5Các DTTS cũng được phân chia theo hệ ngôn ngữ. Ngôn ngữ của các dân tộc Việt phái nam được chia thành 8 nhóm: Việt – Mường, Tày – Thái, Môn – Khmer, Mông – Dao, Ka đai, phái mạnh đào, Hán cùng Tạng.696% những dân tộc thiểu số nói tiếng mẹ đẻ của họ.7

Bảng 1: Dân số vừa phải cả nước và dân số dân tộc thiểu số

TT

Chỉ tiêu

Dân số (người)

Tỷ lệ (%)

I

91.713.345

100,0

Trong đó

Nam

45.234.104

49,3

Nữ

46.479.241

50,7

Thành thị

31.131.496

33,9

Nông thôn

60.581.849

66,1

II

13.386.330

100,0

Trong đó

Nam

6.721.461

50,2

Nữ

6.664.869

49,8

Thành thị

1.438.315

10,7

Nông thôn

11.948.015

89,3

Nguồn: Trung trọng điểm Quyền của người dân tộc thiểu số với miền núi (HRC)

Địa bàn sinh sống

Đồng bào các DTTS thường tập trung vào các vùng núi với vùng sâu vùng xa8, tuy nhiên họ cũng phân bố rải rác rưởi trên toàn lãnh thổ Việt Nam vày chiến tranh với nhập cư.Các DTTS sinh sống ở khu vực vực thành thị thường ấm no hơn các DTTS sống ở khu vực vực nông thôn. 9 Nhiều làng, xã tất cả tới 3-4 DTTS không giống nhau cùng sinh sống.10Vị trí địa lý đóng một vai trò quan trọng trong số tập tục văn hóa của những DTTS, song cũng đồng thời tạo ra những rào cản vào việc tiếp cận cơ sở hạ tầng và những dịch vụ công như y tế và giáo dục.11

Biểu đồ 1: Dân tộc thiểu số Việt Nam

Nguồn: Dữ liệu khảo sát 53 DTTS năm 2015, Ủy ban Dân tộc

Khả năng tiếp cận cơ sở vật chất cơ bản tại những địa bàn người DTTS sinh sống chủ yếu vẫn còn hạn chế. 72% DTTS không có nhà vệ sinh đạt chuẩn, với hơn ¼ số hộ DTTS không được tiếp cận với nguồn nước hợp vệ sinh.12 Tỉ lệ hộ tất cả điện sinh hoạt tương đối cao ở Việt Nam, tuy vậy phần lớn những hộ sinh sống tại quần thể vực nông thôn cùng vùng núi chưa được sử dụng điện lưới, gây ra tình trạng mất cân đối vào đời sống đồng bào DTTS.

Bạn đang xem: Dân tộc đông thứ 2 việt nam

Tuy còn thiếu thốn về điều kiện giáo dục so với đồng bào Kinh,13các DTTS đều gồm đại diện với vai trò cán bộ với công chức trong những cấp chính quyền, đặc biệt là cấp tỉnh với thành phố.14Tuy nhiên, trình độ văn hóa, đặc biệt là tỷ lệ biết chữ gồm khác biệt lớn giữa những nhóm DTTS. Tỷ lệ trung bình mang đến 53 DTTS là 79,8%, tuy vậy con số này biến thiên từ mức thấp nhất là 34,6% với dân tộc La Hủ, tới cao nhất là các dân tộc Thổ, Mường, Tày với Sán Dìu đạt 95%. Tỷ lệ người lao động là DTTS đã qua đào tạo bằng 1/3 của cả nước.15

Một trong những rào cản của giáo dục ở vùng cao chính là khoảng giải pháp địa lý. Nhiều học sinh người DTTS phải đi một quãng đường xa để tới trường phổ thông, thường rơi vào khoảng từ 9 km thậm chí lên tới 70 km16 chế tạo đó, người được đi học chủ yếu vẫn là phái mạnh giới, bởi tư tưởng lỗi thời “trọng nam khinh thường nữ” vẫn còn tồn tại ở đồng bào DTTS.

Biểu đồ 2: Tỷ lệ người dân tộc thiểu số biết đọc và viết phổ thông năm 2015Nguồn: Trung trung khu Quyền của người dân tộc thiểu số với miền núi (HRC) 2015

Văn hóa, Sinh kế, cùng Đất đai

Tuy các DTTS có sự không giống biệt với nhau về phong tục tập quán, rừng vẫn đóng vai trò quan tiền trọng với phần lớn các DTTS. Người Mông, Thái, Dao đỏ, Vân Kiều, Ja Rai, Ê Đê, và bố Na sinh sống bên trên nhiều tỉnh thành trên cả nước vẫn nương tựa vào rừng cộng đồng. Họ bao gồm những khu rừng thiêng phục vụ mục đích về chổ chính giữa linh tín ngưỡng cũng như người Kinh có đền thờ với nhà thờ cái họ. Luật tục cũng quy định những khu rừng đầu nguồn, rừng nguồn nước nơi người dân thờ Thần Nước. Bên cạnh đó còn có những khu rừng khai quật sản phẩm bình thường của cả xã bản, ví dụ như dược liệu, củi, và vật liệu để làm đồ thủ công.17 Hình thức quản lý rừng truyền thống theo cộng đồng đóng vai trò quan liêu trọng vào phong tục tập quán cũng như sinh kế của những DTTS tại Việt Nam. Dưới đây là phim tài liệu về Người H’Mông với lễ cúng những vị thần rừng tại xã Sín Chéng, Huyện Simacai, Tỉnh tỉnh lào cai doTrung vai trung phong Tư vấn Quản lý Bền vững Tài nguyên và Phát triển Văn hóa Cộng đồng Đông phái nam Á (CIRUM) biên tập.

Ngoài sản xuất lâm nghiệp, sản xuất nông nghiệp là sinh kế với nhiều DTTS.18Cả nhị hình thức canh tác lâm nghiệp và nông nghiệp đều cần gồm đất. Tuy vậy các DTTS vẫn còn gặp nhiều khó khăn về quyền đất đai để bảo trì hoạt động sản xuất với sinh hoạt văn hóa. Vào nỗ lực bảo vệ sinh kế cùng khuyến khích bảo vệ môi trường, một số cộng đồng đã được thiết yếu phủ giao đất để họ tiếp tục quản lý rừng truyền thống theo cộng đồng.19Tuy nhiên việc làm này chưa được phổ biến rộng rãi. Năm 2015, chỉ tất cả 26% tổng diện tích đất rừng được giao cho các hộ, và chỉ tất cả 2% được giao cho cộng đồng quản lý.20 tiếp tế đó, mặc dù Luật Đất đai thừa nhận quyền sở hữu đất đai theo luật tục, đất đai phần lớn vẫn thuộc sự quản lý của thiết yếu phủ, cùng Luật Dân sự ko thừa nhận cộng đồng như một pháp nhân.21

Tác động của luật

Có nhiều không giống biệt về thiết yếu sách, luật pháp và các quy định tương quan đến quyền sở hữu đất đai và rừng giữa các tỉnh thành trên cả nước.22Điều này ảnh hưởng đến phụ nữ DTTS. Theo truyền thống, họ được xem như là những người lưu giữ tri thức về người bản xứ cũng như những người bảo vệ rừng, tuy nhiên vai trò này sẽ không được ghi nhận vào luật.23Hệ thống đăng ký thông tin đất đai chỉ mới bắt đầu (năm 2014) quy định cần cả tên của vợ với chồng trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.24Kể cả khi có tên trên các văn bản này, nhiều phụ nữ thừa nhận họ thiếu tự tin khi đưa ra những quyết định tương quan đến sử dụng đất.25

Hiến pháp nước CHXH Chủ nghĩa Việt nam đảm bảo quyền bình đẳng cho tất cả công dân Việt Nam, trong đó bao gồm quyền của các dân tộc thiểu số.26 Việt Nam không tồn tại một bộ luật riêng về DTTS nhưng tất cả riêng một cơ quan tiền ngang bộ phụ trách các vấn đề về DTTS đó là Uỷ ban Dân tộc.27Trong giai đoạn 2011 – 2015, bên nước đã phát hành 180 văn bản quy phạm pháp luật nhằm bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của các DTTS28Có nhiều chế độ đã đẩy mạnh hiệu quả tốt như Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP về giảm nghèo bền vững và chế độ hỗ trợ bên ở cho hộ nghèo.29Mặc cho dù được ghi nhận trong số văn bản pháp luật và bao gồm sách, những DTTS vẫn là những đối tượng dễ bị tổn thương, nhất là lúc họ bị mất đi những cánh rừng, nơi khởi nguồn tín ngưỡng với phong tục tập tiệm của họ.30Các cơ chế liên quan lại đến người DTTS chưa thực sự giải quyết được các vấn đề đặt ra, do gồm sự chồng chéo cánh về nội dung. Cung ứng đó, triển khai luật còn chưa hiệu quả.31 Nguồn lực để triển khai chế độ còn hạn chế, dẫn đến việc điều phối cùng triển khai thiếu hiệu quả. Phát triển đất đai và nhập cư càng tăng thêm sức nghiền lên quyền của các DTTS32Các chính sách dân tộc cần tập trung giải quyết nhu cầu mang lại từng đối tượng cụ thể, thay vị thiết kế theo phương thức “một can thiệp phù hợp đến tất cả”.33Không bao gồm nhiều cơ chế được xây dựng theo cách tiếp cận từ dưới lên.34 mặc dù vậy, năm 2015 Chính phủ Việt nam giới đã tiến hành khảo sát những DTTS lần đầu tiên, minh chứng đến việc xây dựng chính sách dành riêng cho các DTTS.35 bên trên thực tế, dữ liệu từ khảo gần kề này được sử dụng cho Hoạch định cơ chế phát triển cho những vùng DTTS giai đoạn 2016-2020.36 Nỗ lực này đáng được ghi nhận, mặc dù trên thực tế vẫn còn những hạn chế liên quan đến các bước thu thập dữ liệu.37

Mặc dù đã bao gồm nhiều nỗ lực nhằm cải thiện bất bình đẳng giới ở Việt Nam, vấn đề này vẫn còn tồn tại cùng ảnh hưởng đặc biệt tới cộng đồng DTTS.

Xem thêm:

38 Cần gồm nhiều chương trình cụ thể hơn hướng tới đối tượng phụ nữ DTTS39Ví dụ, liên quan tới đất đai, cần bao gồm những biện pháp để giúp cải thiện sự chủ động với tự tin mang lại phụ nữ DTTS. Một ví dụ khác, để tăng cường tiếp cận những dịch vụ y tế cùng chăm sóc sức khỏe sinh sản,40, giáo dục và các dịch vụ không giống cần được cung cấp dưới hình thức dễ tiếp cận, nhất là về ngôn ngữ do phần lớn người DTTS không nói tiếng Việt, cùng phụ nữ DTTS tất cả tỷ lệ biết chữ thấp hơn so với phái mạnh giới.41